Есеп айырысу-кассалық банк операциялары

Қазақстандағы есеп айырысу-кассалық қызмет көрсету бойынша банктердің іс-әрекеттері

Жылдам ресімдеу
Жылдам ресімдеу
Бірден ақша беру
Бірден ақша беру
Сапалы қызмет көрсету
Сапалы қызмет көрсету
Нәтиже кепілдігі
Нәтиже кепілдігі
Есеп айырысу-кассалық банк операциялары

Банк клиентіне (жеке кәсіпкерге де, ұйымға да) есеп айырысу шотында ақша қаражатын тіркеу, сақтау, қаражатты басқа шоттарға аудару бойынша көрсетілетін қызметтер есеп айырысу-кассалық қызмет көрсету деп аталады.

Банктерде шоттарды ашу

Жеке және заңды тұлғалар үшін банктердегі ағымдағы шоттар Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы – теңген3, сондай-ақ кез келген басқа шетел валютасын пайдалана отырып операциялар үшін ашылуы мүмкін.

Клиент үшін шот ашу үшін банк онымен алдын ала шарт жасасуы тиіс. Бұл рәсім болашақ клиент таңдалған банкке өтінішті беруімен және заңнамада көзделген құжаттама пакетін – заңды тұлғаны немесе ЖК тіркеу туралы құжаттарды, төлқұжатты (жеке тұлғалар үшін) және т. б. ұсынуымен басталады. Банк қызметкерлері оларға ұсынылған өтініш көшірмелерін тексергеннен кейін, шарттың өзі жасалады, шот ашылады және қаражат аудару бойынша операциялар жасауға болады.

Қазақстандық және шетел валюталарындағы ақша аударымдары

Шот ашылған кез келген валютада қаражат аудару клиент банкке қажетті өкімді бергеннен кейін ғана жасалады. Ол мынандай түрде жасалады:

  • жіберушінің нұсқаулары;
  • төлем тапсырмасы;
  • аударуға өтініш – егер басқа мемлекеттің валютасы пайдаланылса.

Шетел валютасын пайдалану кезінде Қазақстан Республикасының валюталық бақылау туралы заңнамасын сақтау талап етіледі.

Кассамен байланысты операциялар

Банк қызметтерінің бірі қолма-қол ақшамен жасалатын операциялар болып табылады. Олар мыналарды қамтиды:

  • қолма-қол ақшаны қабылдау немесе беру;
  • қолма-қол шетел валютасын сатып алу-сату;
  • түрлі құнды купюралар мен монеталарды айырбастау;
  • банкноттардың түпнұсқалығын тексеру;
  • көп мөлшерде купюраларды санау.

МАҢЫЗДЫ! Коммерциялық қызметте кассалық операциялар міндетті болып табылмайды – көптеген заңды тұлғалар тек қолма-қол ақшасыз есеп айырысады. Банкпен шарт бойынша кассалық операциялар жүзеге асырылған жағдайларда, ол үшін жеке ақы алынады.

Шетел валютасының айналымын бақылау

Теңгені де, шетел валютасын да пайдалана отырып, Халықаралық есеп айырысулар жүргізілген жағдайда Банк Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарына сәйкес валюталық бақылау агентінің міндеттерін де орындауға міндетті. Бұл міндеттердің қатарына мыналар кіреді:

  • шетел валютасының айналымы саласындағы мемлекеттік биліктің заңды талаптарының орындалуын бақылау;
  • клиенттің операцияларды жүргізу жөніндегі талаптарының заңнамаға сәйкестігін тексеру;
  • төлемнің негізделгенін және қажетті құжаттардың бар-жоғын тексеру (тіркеу куәлігі, хабарлама туралы куәлік және т. б.);
  • шетел валютасымен операциялар бойынша есепке алу мен есептілікті тексеру;
  • 10 мың АҚШ долларынан астам сомаға келісімшарттарды репатриациялауды бақылау.

АНЫҚТАМА. Бұдан басқа, банк жеке ақыға мәміле төлқұжатын рәсімдейді, келісім-шарт бойынша аударымдар туралы анықтамалар береді. Банктер валюталық бақылау шаралары бойынша тегін кеңес беруге және шарттар мен оларға қоса берілетін құжаттарды тексеруге міндетті.

Валютаны конверсиялау жөніндегі операциялар

Есеп айырысу-кассалық қызмет көрсетуге конверсия бойынша операциялар, яғни белгіленген бағам бойынша шетел валютасын қолма-қол ақшасыз сатып алу-сату кіреді. Егер операциялар көлемі жеткілікті болса, онда банкпен келісім бойынша клиентке оңтайлы бағам бойынша аударымдар жүргізуге мүмкіндік беріледі. Орындау мерзімі – сол немесе келесі банк күні.

Банктің осы саладағы қосымша қызметтері мыналар болып табылады:

  1. Көшірмелерді аптасына бір реттен кем емес жеткізу.
  2. Тікелей дебеттеу қызметі және оның көмегімен клиенттің ағымдағы операциялары.
  3. Контрагенттерге клиенттің өтінімі бойынша талап-тапсырмаларды тарату.
  4. Факсимильді байланыс.
  5. Клиенттің өтінімі бойынша қағаз түрінде төлем тапсырмаларын дайындау және т. б.

МАҢЫЗДЫ! Банктің қосымша қызметтерді жүзеге асыру кезіндегі міндеті– қызмет көрсету сапасын арттыру және операцияларды жүргізуді жеделдету.

Егер банктік шот клиенттің шешімі бойынша жабылатын болса, ағымдағы шотты ашу шартын бұзу себептері көрсетілген алдын ала өтінім талап етіледі. Жабу кезінде банк банктік қызмет саласындағы ҚР ағымдағы заңнамасының талаптарын басшылыққа алады. Шарттың талаптары бойынша қолданыстағы банктік тарифтерге сәйкес жабу үшін комиссия қарастырылған.

Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес банк операцияларын талдау

Барлық шаруашылық операциялар келісім-шарт бойынша контрагенттердің ақшалай өзара есеп айырысуларына негізделген. Сондықтан есеп айырысу-кассалық операциялар ҚР заңнамасында көзделген қолма-қол ақшасыз да, қолма-қол да төлем (ақша) айналымы жүйесін қолдауға тиіс. Дәл осы банк саласы арқылы нарықтың шаруашылық жүргізуші субъектілерінің барлық қолма-қол ақшасыз есеп айырысулары мен кассалық операциялары жүзеге асырылады.

Бұл саладағы банктердің міндеті – шаруашылық және коммерциялық қызметтің іркіліссіз жүргізілуін қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасының барлық коммерциялық банктері клиенттерге қаржылық қызмет көрсетудің пайдаланылатын әдістері мен құралдарын жетілдіруге мүдделі – осыған олардың өздерінің де, сондай – ақ Қазақстанның бүкіл экономикасының да, сайып келгенде-елдің экономикалық қауіпсіздігі байланысты.

МАҢЫЗДЫ! Барлық коммерциялық банктерде кассалық операциялар бір деңгейде жүзеге асырылады және көрсетілетін қызметтер де айырмашылығы жоқ. Алайда, қаржы ұйымдары арасындағы бәсекелестік әрбір коммерциялық банктің өз қызметтеріне барынша тиімді және ыңғайлы жағдайлар ұсына отырып, клиенттердің барынша көп санын мүдделі болуына алып келеді.

Төлем жүйесінің тұрақтылығы ұйымдастыру шараларының, ережелердің, төлем құралдарының және қаржы-есеп айырысу қатынастарына қатысушылар арасындағы уақтылы ақша-төлем айналымын қамтамасыз ететін басқа да құралдардың бірыңғай кешенінің көмегімен ұсталады. Мұнда Қазақстан Республикасының негізгі ақша-несие саясатын жүргізетін Ұлттық банктің рөлі ерекше жоғары.

Қаржы-есеп айырысу тетігінің қаншалықты нақты және сенімді жұмыс істеуіне экономикалық қатынастардың нақты қатысушыларының да, тұтастай елдің де экономикалық жағдайы байланысты. Сондықтан да Қазақстан Республикасының мемлекеттік билігі елдегі банк қызметін реттей отырып, ақша-несие саясатына ерекше көңіл бөледі.

Сізге көмек керек пе